Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatına (OPEC) üzv və qeyri-üzv ölkələrin nazirlərinin videokonfrans formatında keçirilən 9-cu iclasında  gündəlik neft hasilatının 2018-ci ilin oktyabr ayı səviyyəsindən üç mərhələ ilə azaldılmasını nəzərdə tutan ”Əməkdaşlıq Bəyannaməsi” qəbul edilib.

Videokonfransa  “OPEC plus” ölkələri ilə yanaşı ilk dəfə olaraq  Kanada, Norveç, Argentina, Braziliya, Kolumbiya, İndoneziya, Misir, Çad, Trinidad və Tobaqo kimi ölkələr də  qatılıb.

Azərbaycanın Energetika Nazirliyindən Marja-ya daxil olmuş məlumatda bildirilir ki, iclasda “OPEC plus” ölkələri  gündəlik neft hasilatının müxtəlif  müddətlər və həcmlərdə azalması ilə bağlı razılıq əldə ediblər. 

Yeni “Əməkdaşlıq Bəyannaməsi”nə uyğun olaraq, “OPEC plus” ölkələri  may-iyun aylarında gündəlik hasilatı 2018-ci ilin oktyabr ayı səviyyəsindən 23% olmaqla 10 milyon barrel həcmində azaldacaqlar.

Hasilat öhdəlikləri OPEC ölkələri üçün sutkada 6 milyon 85 min barrel, qeyri-OPEC ölkələri üçün isə3 milyon 915 min barrel müəyyən edilib.

Qeyd edək ki, OPEC və qeyri-OPEC ölkələrinin hasilatın məhdudlaşdırılması kvotalarına yalnız xam neft həcmləri daxildir. Budəfəki öhdəliklərdə kondensat həcmləri nəzərə alınmayıb.

Dünya neft bazarında balansın yaradılması və neftin qiymətinin sabitləşdirilməsi məqsədilə Azərbaycan da üzərinə yeni öhdəliklər götürüb. 2018-ci ilin oktyabr ayında gündəlik xam neft hasilatı 718 min barrel olan Azərbaycan yeni Razılaşma çərçivəsində hasilatı həmin səviyyədən 164 min barrel azaldacaq. Beləliklə, mayın 1-dən iyulun 1-dək  Azərbaycanda gündəlik neft istehsalı razılaşdırılmış kvotaya uyğun tənzimlənəcək. Bu müddət ərzindəAzərbaycan gündəlik xam neft hasilatını 554 min barrel həcmində saxlamalıdır.

Xatırladaq ki, əvvəlki sazişdə  Azərbaycanın öhdəliyi 27 min barrel müəyyən edilmişdi. 2020-ci ilin birinci rübünün sonunadək Azərbaycan gündəlik neft hasilatını 769 min barel həcmində saxlamalı idi.

2020-ci ilin iyul-dekabr aylarında  isə “OPEC plus” üzrə gündəlik neft hasilatının 2018-ci ilin oktyabr ayı səviyyəsindən 18% olmaqla  8 milyon barrel azaldılması razılaşdırılıb. Bu zaman kvotalarOPEC  üzrə gündəlik 4 milyon 868 min, qeyri-OPEC üzrə isə 3 milyon 132 min barrel müəyyənləşdirilib.  Azərbaycan  bu dövrdə gündəlik istehsalını 131 min barrel azaltmaqla 587 min barrel səviyyəsində saxlamalı olacaq.

2021-ci ildən 2022-ci ilin aprelinədək “OPEC plus” üzrə gündəlik neft hasilatının 2018-ci ilin oktyabr ayı səviyyəsindən 14% olmaqla 6 milyon barrel azaldılması planlaşdırılır. Bu müddətdə hasilat öhdəlikləri OPEC üçün 3 milyon 651 min barrel, qeyri-OPEC üzrə 2 milyon 349 min barrel nəzərdə tutulub. Azərbaycan isə həmin dövrdə98 min barrel azalma  ilə hasilatı 620 min barrel həcmində saxlamaq öhdəliyini götürməli olacaq.  

İclasda “OPEC plus” formatından kənar neft ölkələrinəisə gündəlikhasilatı 5 milyon barrel azaltmaq çağırışı edilib.

Yeni Razılaşmanı şərh edən Energetika naziri Pərviz Şahbazov OPEC və qeyri-OPEC ölkələrinin bu qərarını yüksək qiymətləndirib: “Bu, bir həqiqətdir ki, mövcud qlobal problemin öhdəsindən ayrılıqda deyil, qlobal əməkdaşlıq şəraitində gələ bilərik. Mart ayından indiyə kimi qısa müddətdə bir daha əmin olduq ki, neft bazarında davamlı sabitlik qlobal səviyyədə ortaq məsuliyyət, tənzimləmə prosesi xaricində mümkün deyil. Hazırkı situasiya və dünya iqtisadiyyatı, eləcə də neftə qlobal tələbatın özünü bərpa edəcəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik neft bazarına gələcəkdə də  dəstəyi zəruri edir. Bu prosesə “OPEC plus”dan kənar ölkələrin  cəlbi isə olduqca vacibdir. Ümid edirik ki, “OPEC plus”un bu qərarı  və digər qeyri-OPEC ölkələrinin səyləri  neft bazarında tədricən tarazlıq və qiymət sabitliyinin yaranmasına töhfə verəcək.”

Nazir onu da əlavə edib ki,  dünyanın aparıcı iri neft istehsalçılarının bugünkü fövqəladə görüşü neft bazarı üçün tarixi bir hadisədir. Bu prosesə qatılan hər bir neft ölkəsi neft bazarının sabitləşdirilməsi məqsədi ətrafında həmrəylik nümayiş etdirdilər. “OPEC plus” formatı çərçivəsində tənzimləmə prosesində  fəal rol oynayan Azərbaycan da yeni öhdəliklər götürməklə qlobal neft bazarına dəstək vermiş oldu.